معلومات مختصر در مورد فریغونیان

فریغونیان نام خانواده حکمران جوزجانان قدیم است که در زمان سامانیان و غزنویان در آن دیار حکمروایی داشتند.این خاندان سالهای طولانی در قلمرو وسیعی که بعضا از بادغیس تا بغلان را در بر می گرفت، حکم می راندند و با خانواده های سامانی و غزنوی روابط نیک و حسنه داشتند و با هردو خانواده رابطه خویشاوندی بر قرار نموده بودند.
  حکمروایان فریغونیان شاهان فرهنگ پرور و فرهنگ دوستی بودند که شاعران و عالمان در دربار آنها از جایگاه خاص برخوردار بودند و با عنایت این خاندان به خلاقیت های فرهنگی می پرداختند. کتاب حدودالعالم که در زمان حکمروایی فریغونیان در زبان فارسی دری است که در مورد کشور ها و شهر های معلوم آن زمان معلومات مفیدی ارائه می دارد. مرکز حکمروایی فریغونیان در سرپل امروزه بوده گاهی گرزوان منحیث مرکز تابستانی مورد توجه آنان قرار می گرفت.
سلطان مسعود شاه مقدر و مشهور غزنوی فرزند سلطان محمود، دوره طفولیت و جوانی خود را اغلبا در دامان این خانواده در جوزجانان سپری نموده مسلما در رشادت، دلاوری، تدبیر و فرهنگ پروری وی در بار فریغونیان نقش و تاثیر مثبتی داشته است.
  در مورد فریغونیان به کمک کاندید اکادمسین دکتور محمد یعقوب واحدی این دانشمند فرزانه کشور در سالهای پنجاه هجری، رساله یی منحیث مونوگراف دوره تحصیل تهیه نموده بودم که متاسفانه با ایلغار طالبان در شمال با کتابخانه شخصی ام مورد دستبرد و چپاول آنان قرار گرفت. آرزومندم نسخه یی که در پوهنحی ادبیات و علوم بشری سپرده شده بود، در کتابخانه پوهنتون کابل مصمون مانده باشد. اگر چه این آرزومندی با در نظر داشت جنگ های تنظیمی دهه نود کابل چندان موجه نیست.
  اما این آرزو که در مسافرت به کشور عزیزم بتوانم منابع و ماخذ مربوط به حکمروائی فریغونیان را از کتابخانه عامه کابل و کتابخانه امیر علیشیر نوائی سرپل، دوباره مورد مطالعه قرار دهم و معلوماتی در مورد خانواده سلطنتی فریغونیان تهیه و به خدمت خواننده گان قرار دهم، دور از امکان نیست.
  انشاءالله در برآوردن  این آرزو تلاش بخرج خواهم داد.